Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động Của Bệ Thử Phanh Ô Tô
Kiểm tra phanh bằng cách chạy thử trên đường chỉ giúp kỹ thuật viên nhận biết tình trạng phanh ở mức tương đối. Muốn xác định lực phanh từng bánh và mức chênh lệch giữa hai bên, gara cần một thiết bị đo chuyên dụng.
Bệ thử phanh ô tô thực hiện phép đo trong điều kiện xe đứng yên. Bánh xe được đặt lên các con lăn, sau đó hệ thống ghi nhận lực cản xuất hiện khi người lái đạp phanh. Kết quả giúp anh em đánh giá phanh chính, phanh đỗ và khả năng làm việc đồng đều của từng bánh xe.
Bệ Thử Phanh Ô Tô Là Gì?
Bệ thử phanh ô tô dạng con lăn là thiết bị dùng để kiểm tra lực phanh của từng bánh trên cùng một cầu xe. Thiết bị thường được lắp âm nền tại trạm đăng kiểm, dây chuyền kiểm tra xe hoặc khu vực chẩn đoán của gara.
Khi kiểm tra, xe không cần chạy trên đường. Hai bánh của một cầu được đưa vào hai cụm con lăn. Motor làm con lăn quay, kéo bánh xe chuyển động ở tốc độ thấp. Khi anh em đạp phanh, lực hãm của bánh xe tạo ra phản lực lên hệ thống truyền động. Cảm biến tiếp nhận phản lực này và chuyển thành giá trị lực phanh.
Điểm quan trọng của thiết bị không chỉ nằm ở việc đo phanh mạnh hay yếu. Kết quả còn cho thấy bánh bên trái và bên phải có làm việc đồng đều hay không. Nếu độ chênh lệch lớn, xe có thể bị lệch hướng khi phanh.
Cấu Tạo Của Bệ Thử Phanh Ô Tô
Một thiết bị kiểm tra phanh ô tô hoàn chỉnh gồm phần cơ khí đặt dưới nền, hệ thống cảm biến và bộ điều khiển xử lý kết quả.
Cụm Con Lăn
Mỗi bên bánh xe có một cụm con lăn. Bề mặt con lăn được thiết kế để tạo độ bám với lốp, giúp truyền chuyển động mà không làm bánh trượt quá sớm.
Khoảng cách và kích thước con lăn phải phù hợp với nhóm phương tiện cần kiểm tra. Bệ dành cho xe du lịch sẽ có tải trọng, kích thước và công suất khác với bệ dùng cho xe tải.
Tình trạng bề mặt con lăn ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả. Nếu con lăn bám dầu, quá ướt hoặc bị mòn, lốp có thể trượt trước khi hệ thống phanh đạt lực hãm cần thiết.
Motor Và Bộ Truyền Động
Motor cung cấp chuyển động cho con lăn. Lực từ motor được truyền qua hộp giảm tốc và cơ cấu liên kết để quay bánh xe ở tốc độ thử đã được thiết lập.
Hai bên bệ thường có hệ thống truyền động riêng. Nhờ đó, thiết bị có thể ghi nhận lực phanh của bánh trái và bánh phải độc lập. Với xe dẫn động bốn bánh, bệ thử cần có chế độ phù hợp với cấu tạo truyền động của xe; anh em không nên áp dụng quy trình xe một cầu một cách máy móc.
Cảm Biến Đo Lực Phanh
Lực phanh không được đo trực tiếp tại má phanh hoặc đĩa phanh. Thiết bị xác định lực thông qua phản lực xuất hiện trên cụm truyền động khi bánh xe bị hãm.
Cảm biến lực, thường làm việc theo nguyên lý biến dạng điện trở, chuyển phản lực cơ học thành tín hiệu điện. Bộ điều khiển tiếp nhận tín hiệu này để tính lực phanh của từng bánh.
Độ chính xác của cảm biến phụ thuộc vào tình trạng thiết bị và quá trình hiệu chuẩn. Cảm biến bị lệch điểm 0 hoặc hệ thống lâu ngày không kiểm tra có thể làm kết quả sai khác.
Cảm Biến Tốc Độ Và Trượt Bánh
Trong quá trình thử, thiết bị liên tục theo dõi tốc độ quay của con lăn và bánh xe. Khi lực phanh tăng, bánh xe bắt đầu quay chậm hơn con lăn. Đây là dấu hiệu xuất hiện độ trượt.
Nếu độ trượt vượt giới hạn cài đặt, hệ thống sẽ dừng motor để bảo vệ lốp và kết thúc lần đo. Các bệ thử hiện đại thường có chức năng giám sát trượt và ngắt tự động. Tài liệu kỹ thuật của MAHA cũng mô tả cơ chế theo dõi trượt thực tế và tự động dừng con lăn khi đạt ngưỡng thiết lập.
Bộ Điều Khiển Và Phần Mềm
Tín hiệu từ cảm biến được đưa về tủ điều khiển hoặc máy tính. Phần mềm hiển thị lực phanh từng bánh, độ chênh lệch hai bên và các thông số liên quan.
Một số hệ thống có thêm bộ cân tải trọng cầu xe. Dữ liệu tải trọng được sử dụng khi tính hiệu quả phanh. Cách tính và giới hạn đánh giá cần tuân theo tiêu chuẩn hoặc quy trình kiểm tra đang áp dụng, không nên dùng một mức chung cho mọi loại xe.
Xem thêm: Kích Ô Tô Thủy Lực: Nguyên Lý Và Cấu Tạo Hoạt Động
Nguyên Lý Bệ Thử Phanh Hoạt Động Như Thế Nào?
Anh em đưa một cầu xe vào đúng vị trí giữa hai cụm con lăn. Sau khi xác nhận xe đã nằm ổn định, hệ thống khởi động motor và làm hai bánh xe quay ở tốc độ thấp.
Lúc này, người lái đạp phanh từ từ. Má phanh ép vào đĩa hoặc tang trống, làm bánh xe chống lại chuyển động của con lăn. Phản lực truyền ngược về cụm dẫn động và được cảm biến ghi nhận.
Phần mềm liên tục hiển thị lực phanh của bánh trái và bánh phải. Khi bánh xe đạt mức trượt quy định hoặc người vận hành kết thúc thao tác, motor dừng lại. Hệ thống lưu giá trị lực phanh lớn nhất phù hợp với chu trình thử.
Đối với phanh đỗ, nguyên lý đo tương tự nhưng người vận hành sẽ tác động cơ cấu phanh tay hoặc phanh đỗ điện tử theo đúng hướng dẫn của xe.
Như vậy, nguyên lý bệ thử phanh có thể hiểu ngắn gọn là: con lăn làm bánh xe quay, hệ thống phanh tạo lực hãm, cảm biến đo phản lực và phần mềm chuyển tín hiệu thành kết quả kiểm tra.
Những Thông Số Bệ Thử Phanh Đo Được
Thông số quan trọng nhất là lực phanh của từng bánh xe. Từ hai giá trị trên cùng một cầu, phần mềm xác định mức chênh lệch giữa bên trái và bên phải.
Độ chênh lệch càng lớn, khả năng xe bị kéo lệch khi phanh càng cao. Nguyên nhân có thể nằm ở má phanh, đĩa phanh, tang trống, xi lanh bánh xe, cùm phanh hoặc đường dầu. Kết quả trên bệ giúp anh em khoanh vùng, nhưng chưa thể thay thế bước kiểm tra trực tiếp từng bộ phận.
Nếu bệ có chức năng cân, hệ thống còn có thể tính hiệu quả phanh dựa trên tổng lực phanh và tải trọng dùng để đánh giá. Ngoài ra, một số thiết bị ghi nhận lực cản lăn trước khi đạp phanh. Lực cản bất thường có thể gợi ý phanh bị bó, ổ bi có vấn đề hoặc bánh xe chưa quay tự do.
Quy Trình Kiểm Tra Phanh Cơ Bản
Trước khi đưa xe lên bệ, anh em nên kiểm tra tình trạng lốp, áp suất lốp và xác định đúng kiểu dẫn động. Lốp quá non, bám nhiều nước hoặc dính dầu đều có thể ảnh hưởng đến độ bám trên con lăn.
Xe cần đi thẳng và đặt hai bánh cùng cầu đúng vị trí. Khi con lăn bắt đầu quay, anh em giữ vô lăng ổn định và đạp phanh đều, tăng lực từ từ. Không nên đạp giật hoặc đánh lái trong lúc đo vì kết quả có thể thiếu ổn định.
Sau khi thử phanh chính, anh em tiếp tục kiểm tra phanh đỗ nếu quy trình yêu cầu. Khi xe rời bệ, cần chờ con lăn dừng hẳn hoặc thực hiện theo tín hiệu hướng dẫn của thiết bị.
Xem thêm: Quy Trình Thay Dầu Hộp Số Ô Tô Chi Tiết Từ A-Z
Vì Sao Kết Quả Đo Có Thể Sai Lệch?
Sai số không phải lúc nào cũng xuất phát từ cảm biến. Bánh xe đặt lệch, lốp không đồng đều, bề mặt con lăn trơn hoặc thao tác đạp phanh thiếu ổn định đều có thể làm hai lần thử cho kết quả khác nhau.
Nhiệt độ của hệ thống phanh cũng cần được chú ý. Phanh quá nguội, quá nóng hoặc còn ướt sau khi rửa xe có thể tạo ra lực phanh khác với điều kiện vận hành thông thường.
Nếu kết quả chênh lệch bất thường, anh em nên kiểm tra lại điều kiện thử và thực hiện thêm một lần đo. Khi giá trị sai lệch vẫn lặp lại, lúc đó mới tiến hành kiểm tra sâu vào cơ cấu phanh.
Lưu Ý Khi Vận Hành Và Bảo Dưỡng
Khu vực bệ thử phải sạch và không đọng dầu. Anh em cần quan sát bề mặt con lăn, cơ cấu nâng hạ, dây điện và các cảm biến theo lịch bảo dưỡng của nhà sản xuất.
Bệ phải được kiểm tra và hiệu chuẩn định kỳ. Việc tự thay đổi thông số giới hạn hoặc can thiệp vào cảm biến khi chưa có chuyên môn có thể làm sai kết quả của toàn bộ dây chuyền.
Với xe gầm thấp, xe dẫn động bốn bánh hoặc xe có hệ thống hỗ trợ phanh điện tử, anh em cần xác định đúng chế độ thử trước khi vận hành. Nếu bệ không hỗ trợ cấu hình truyền động của xe, nên sử dụng phương pháp kiểm tra khác được nhà sản xuất thiết bị và nhà sản xuất xe chấp thuận.
Kết Luận
Bệ thử phanh ô tô sử dụng con lăn để làm bánh xe quay, sau đó đo phản lực sinh ra khi hệ thống phanh tạo lực hãm. Nhờ cảm biến và phần mềm xử lý, thiết bị cho biết lực phanh từng bánh, mức chênh lệch hai bên và hiệu quả phanh theo quy trình áp dụng.
Để kết quả có giá trị, anh em cần đặt xe đúng vị trí, thao tác phanh ổn định và sử dụng chế độ phù hợp với hệ dẫn động. Bệ thử cũng phải được giữ sạch, bảo dưỡng và hiệu chuẩn đúng lịch.
Thông Tin Liên Hệ VIMET
CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT THIẾT BỊ VIỆT MỸ (VIMET CORP)
VIMET cung cấp thiết bị, máy móc và giải pháp kiểm tra phục vụ gara ô tô, trung tâm bảo dưỡng và dây chuyền kiểm định phương tiện.
Địa chỉ: 48 Huỳnh Tấn Chùa, Phường Đông Hưng Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Tel: 090 998 9907 - 028 38 38 38 88 - 035 247 2468
Website: www.thietbioto.vn - www.thegioidungcu.vn - www.vimet.com.vn - www.thietbivietmy.com
Email: info@vimet.com.vn
.webp)
.webp)
.webp)
